Tabak is een groot probleem voor de volksgezondheid. Roken, maar ook passief roken, is de oorzaak van hart- en vaatziekten, beroerten, longemfyseem (COPD), kanker en andere gezondheidsproblemen. Elk jaar sterven gemiddeld 20.000 Belgen aan de schadelijke gevolgen van tabaksrook.

De overheid doet grote inspanningen om het tabaksgebruik en zijn schadelijke gevolgen te verminderen. De FOD Volksgezondheid:

  • controleert de naleving van het rookverbod in publiek toegankelijke plaatsen (samen met andere instanties) ;
  • controleert of de etikettering, de waarschuwingen, de verkoop van en de reclame op tabaksproducten in overeenstemming zijn met de wetgeving;
  • houdt een database up-to-date van de ingrediënten van alle tabaksproducten die aanwezig zijn op de Belgische markt. Ze ontwerpt informatiefiches voor de meest gebruikte bestanddelen;
  • neemt deel aan de strijd tegen het tabaksgebruik op Europees en mondiaal niveau.

 De tabaksproducten omvatten sigaretten, pijpen, sigaren, enzovoort maar ook de waterpijpen en de elektronische sigaretten. Al deze producten zijn dus onderworpen aan de Belgische wetgeving op tabaksproducten en het rookverbod in openbare ruimten.

Deze wetgeving werd verscherpt in uitvoering van de Europese richtlijn 2014/40/EU van 3 april 2014 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaks- en aanverwante producten. Zij bevat nieuwe maatregelen om het tabaksgebruik te ontmoedigen en te verminderen. Deze maatregelen zullen vanaf 19 mei 2016 moeten worden toegepast:

  • Pakjes sigaretten en roltabak zullen zowel op de voorkant als op de achterkant moeten voorzien zijn van een gecombineerde gezondheidswaarschuwing met tekst en illustratie die 65% van het oppervlak bedekken. Op de zijkanten zal eveneens een waarschuwing moeten voorkomen die 50% van het oppervlak bedekt.
  • Voortaan zal het verboden zijn om aroma's toe te voegen aan sigaretten en roltabak die een herkenbare of kenmerkende smaak aan een product geven. De informatie over de tabaksproducten zal naar de FOD Volksgezondheid moeten worden gestuurd.
  • Er wordt een wettelijk kader vastgelegd voor het in de handel brengen van elektronische sigaretten met nicotine, teneinde te kunnen waken over de kwaliteit en de veiligheid ervan. Meer info.
  • Een identificatie- en opvolgingssysteem voor de productie en de verdeling van sigaretten en een zichtbare en een onzichtbare bescherming van de producten, zullen dienen om de illegale handel te bestrijden.
  • De verkoop van tabaksproducten via het internet wordt verboden. Meer info

Meer info : http://ec.europa.eu/health/tobacco/policy/index_nl.htm

 

Controles

De Controledienst Tabak en Alcohol van de FOD Volksgezondheid controleert de naleving van het rookverbod in openbare ruimtes en in de horeca. Voor de controles in de horeca krijgt de FOD ondersteuning van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen. Ook de lokale politie is bevoegd om overtredingen op de rookwetgeving te verbaliseren. De FOD Werkgelegenheid controleert de toepassing van het rookverbod op de werkplek.

De Controledienst Tabak en Alcohol van de FOD Volksgezondheid waakt ook over:

  • de verkoop van tabaksproducten aan minzestienjarigen, al dan niet via verdeelautomaten;
  • het verbod op reclame voor en sponsoring van tabaksproducten;
  • de etikettering en samenstelling van tabaksproducten en de verkoop ervan.

 Internationale strijd tegen tabaksgebruik

Wereldgezondheidsorganisatie

180 landen hebben de kaderovereenkomst voor de bestrijding van tabaksgebruik van de Wereldgezondheidsorganisatie geratificeerd.  In ons land is ze sinds 30 januari 2006 van toepassing. De overeenkomst moet de internationale samenwerking versterken voor de aanpak van de diverse problemen die door tabaksgebruik worden veroorzaakt.

Om de twee jaar wordt een Conferentie der Partijen georganiseerd. Het doel hiervan is om toe te zien op de toepassing van de overeenkomst en om protocollen, aanbevelingen, enz. aan te nemen.

De aanbevelingen gaan bijvoorbeeld over de bescherming tegen tabaksrook, de samenstelling en verpakking van tabaksproducten, de etikettering en de gezondheidswaarschuwingen, maar ook over informatie, educatie en communicatie over de risico’s van tabak en over ontwenning. De conferentie heeft ook een protocol voor de bestrijding van de illegale handel in tabaksproducten aangenomen.

 

Nuttige cijfers

« Het gebruik van tabak » is een rapport uit 2013 dat gebaseerd is op de nationale gezondheidsenquête van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV). Deze enquête wordt om de vijf jaar afgenomen bij 10.000 Belgen.

De « European School Survey on Alcohol and Drugs » (ESPAD) is een bevraging van vijftien- en zestienjarigen uit de hele Europese Unie. Ze bevat ook specifieke gegevens over het tabaksgebruik van Belgische jongeren.

« Health Behaviour in School-Aged Children » (HBSC) is een enquête die om de vier jaar bij jongeren van 11, 13 en 15 jaar wordt afgenomen. De vragen gaan over hun welzijn, hun sociale omgeving en hun risicogedrag op gezondheidsvlak. Het rapport bevat ook gegevens over het tabaksgebruik in België.