Producten zoals insecticiden, ontsmettingsmiddelen (voor de handen, zwembad, oppervlakken), muizengif, afweermiddelen, schimmeldodende producten, algiciden, houtbeschermingsmiddelen,… zijn een type pesticiden die men biociden noemt. Wetgeving aangaande het in de handel brengen en gebruiken van biociden: Europese verordening 528/2012 - Koninklijk Besluit van 8 mei 2014.

Inhoudstafel

1. Wat is een biocide ?

Biociden zijn geen onschuldige producten. Het zijn pesticiden die, zoals hun naam het zegt (bio = leven, cide = vernietig), leven vernietigen.

Biociden bestrijden schadelijke organismen via chemische of biologische weg: ze schrikken ze af, maken ze onschadelijk of vernietigen ze.

Alle biociden vormen van nature uit een al dan niet belangrijk risico voor onze gezondheid - in het bijzonder voor de gezondheid van de kinderen en zwangere vrouwen - en voor ons milieu (zie rubriek “duurzaam gebruik”).

Biociden moeten toegelaten, genotificeerd of geregistreerd zijn om op de Belgische markt te mogen worden aangeboden.

Voordat u een dergelijk product koopt, moet u zich de vraag stellen: heb ik dit product echt nodig?


2. DefinitieS

Biociden zijn bestrijdingsmiddelen, net zoals gewasbeschermingsmiddelen (producten om gewassen te beschermen).
De biociden zijn ingedeeld in 4 groepen en 22 productsoorten (punt 3.) op basis van het beoogde doel en in functie van hun werking.
De officiële Europese definitie van een biocide (Europese verordening 528/2012) luidt als volgt:

„biociden”:  — alle stoffen of mengsels die, in de vorm waarin zij aan de gebruiker worden geleverd, uit een of meer werkzame stoffen bestaan dan wel die stoffen bevatten of genereren, met als doel een schadelijk organisme te vernietigen, af te schrikken, onschadelijk te maken, de effecten daarvan te voorkomen of op een andere dan louter fysieke of mechanische wijze te bestrijden;

— alle stoffen of mengsels die worden gegenereerd door stoffen of mengsels die zelf niet vallen onder het eerste streepje, en die gebruikt worden met als doel een schadelijk organisme te vernietigen, af te schrikken, onschadelijk te maken, de effecten daarvan te voorkomen of op een andere dan louter fysieke of mechanische wijze te bestrijden.

Behandelde voorwerpen waarvan de primaire werking een biocidale werking is, worden beschouwd als biociden.


3. Indeling op basis van het beoogde doel (4 groep) en werking (22 Productsoorten)

De biociden zijn ingedeeld in 22 productsoorten op basis van het beoogde doel en onderverdeeld in 4 hoofdgroepen in functie van hun werking. Deze indeling vloeit voort uit een Europese verordening (Biocidenverordening 528/2012) die in de volledige Europese Unie van toepassing is.
PDF: Groep & productsoorten

ECHA (EU): Groep & productsoorten

Groep 1: desinfecterende biociden

Groep 2: beschermende biociden

Groep 3: plaagbestrijdende biociden

Groep 4: andere biociden


4. Toelating 

Biociden moeten voorzien zijn van een toelating, kennisgeving of registratie bekrachtigd door de Federale minister van leefmilieu om op de Belgische markt te mogen worden aangeboden.

Alle in België goedgekeurde, genotificeerde of geregistreerde biociden zijn voorzien van een akte uitgereikt door de Minister van Leefmilieu uitgaande van het advies van de « Adviesraad Biociden ». De akte is het officiële document dat de voorwaarden bepaalt voor het op de markt aanbieden en het gebruiken van een biocide. De akten zijn openbaar en toegankelijk via de officiële lijst van toegelaten biociden.

Alle biociden hebben ook een uniek en specifiek identificatienummer. Dit nummer staat op de akte en kan verschillende vormen aannemen: BE-REG-XXXXX of XXXXB of BE20XX-XXXX of NOTIFXXX of XX/IP. Het identificatienummer moet absoluut op het etiket van het biocide aangegeven zijn.


5. CATEGORIEËN VAN GEBRUIKERS EN circuitS

Een biocide is ofwel van het vrij circuit of van het gesloten circuit afhankelijk van de risico’s die het product vormt voor de gebruiker.

Een biocide kan ofwel bestemd zijn voor gebruik door het grote publiek, ofwel voor gebruik door professionelen. Sommige biociden zijn bestemd voor beide. De toelatingsakte specificeert de gebruiker en vermeldt de na te leven voorwaarden (de toelatingsaktes zijn vrij te raadplegen via de lijst van toegelaten biociden.

Gebruikerscategorie: groot publiek en/of professioneel

Biociden kunnen gebruikt worden door ofwel:

  • Het grote publiek
  • Professionele gebruikers
  • Beide het grote publiek en de professionele gebruikers onder strikte voorwaarden

De gebruiksvoorwaarden worden vermeld in de toelatingsaktes die vrij te raadplegen zijn via de lijst van toegelaten biociden.

Vrij of gesloten circuit

Sommige biociden vormen zo’n groot risico dat het niet verantwoord is om ze beschikbaar te stellen voor het grote publiek.

De biociden ingedeeld als « gesloten circuit » zijn biociden die een verhoogd risico inhouden voor de gebruiker. Ze zijn uitsluitend bestemd voor de geregistreerde gebruikers bij onze FOD. Bij de wetenschappelijke evaluaties werden deze biociden immers erkend als zijnde zeer giftig, giftig, kankerverwekkend, mutageen of waarvan het gebruik het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen vereist.

Biociden waaraan minder risico’s verbonden zijn en waarvoor het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen niet vereist is, zijn ingedeeld in het vrij circuit.

Zie pagina gesloten circuit.


6. Het etiket

Elke verantwoordelijke van een toelating voor het op de markt brengen van een biocide neemt voor zijn product de nodige maatregelen opdat het biocide zou ingedeeld, verpakt en geëtiketteerd zijn conform de wetgeving.

Biociden die met voedingswaren, dranken of diervoeder kunnen worden verward, worden op een zodanige manier verpakt dat het risico op dergelijke vergissingen tot een minimum wordt beperkt. Als zij voor het brede publiek beschikbaar zijn, dienen bestanddelen te worden toegevoegd die consumptie ervan ontmoedigen, en mogen biociden in het bijzonder niet aantrekkelijk zijn voor kinderen ! De verantwoordelijke voor het op de Belgische markt brengen van een biocide moet erop toezien dat de etikettering voor de consument niet misleidend is met betrekking tot de gevaren voor de gezondheid van mens of dier of voor het milieu. Het etiket mag ook geen aanleiding geven tot verwarring over de doeltreffendheid van het product.

De biociden moeten afgeleverd worden in hun originele en intacte verpakking, ze mogen niet afzonderlijke verpakkingen worden verdeeld. Het is tevens verboden om wijzigingen aan te brengen aan de originele verpakking of het etiket.
Het etiket vermeldt verplicht en op leesbare en onuitwisbare manier de volgende gegevens:

  • de naam van het biocide ;
  • de persoonlijke gegevens van de toelatingshouder;
  • de identiteit van elke werkzame stof en de concentratie ervan in metrieke eenheden (bijvoorbeeld: Permethrine, 2,2 g/l);
  • het toelatings-, kennisgevings-, of registratienummer (XXXXB of BE20XX-XXXX of NOTIFXXX of XX//IP of BE-REG-XXXXX) = toegelaten in België;
  • de gebruikerscategorieën (groot publiek, professionelen) waarvoor het biocide bestemd is ;
  • de gevarenpictogrammen, de gevarenaanduidingen (H-zinnen), de veiligheidsaanbevelingen (P-zinnen) en de waarschuwingszinnen (gevaar of opgelet);
  • eventuele nanomaterialen die aanwezig zijn in het product en de eventuele risico’s die daaraan zijn verbonden, alsook de term « nano » tussen haakjes achter elke vermelding van nanomaterialen;
  • de toepassingen waarvoor het biocide is toegelaten;
  • de zin «Voor gebruik de bijgevoegde gebruiksaanwijzing lezen» en, indien van toepassing, de waarschuwingen voor kwetsbare groepen, indien bij het product een bijsluiter wordt meegeleverd;
  • Aanwijzingen voor het verlenen van eerste hulp, met vermelding van het telefoonnummer van het Antigifcentrum.
  • Als de biocide micro-organismen bevat, de etiketteringsvoorschriften van de EU inzake de bescherming van werknemers tegen de risico’s bij blootstelling aan biologische agentia op het werk (Richtlijn 2000/54/CE) ;
  • het type formulering/preparaat (vloeibaar, korrels, poeder, );
  • de gebruiksinstructies, de toepassingsfrequentie en de dosering, uitgedrukt in metrieke eenheden op een voor de gebruiker begrijpelijke wijze, voor elk in de toelating vermeld gebruik;
  • aanwijzingen in verband met de mogelijke ongewenste, directe of indirecte bijwerkingen en de aanwijzingen voor het verlenen van eerste hulp;
  • instructies voor een veilige verwijdering van het biocide en zijn verpakking, zo nodig met een verbod op hergebruik van de verpakking;
  • het lotnummer of de lotaanduiding van het preparaat en de vervaldatum onder normale opslagomstandigheden;
  • waar van toepassing, de tijd die verstrijkt voordat de biocidewerking optreedt, de in acht te nemen periode tussen twee opeenvolgende behandelingen met het biocide of tussen een behandeling en het eerstvolgende gebruik van het behandelde product of de eerstvolgende betreding door mens of dier van de ruimte waar het biocide is gebruikt, met inbegrip van bijzonderheden betreffende decontaminatiemiddelen en -maatregelen, en hoelang de behandelde ruimten moeten worden geventileerd; aanwijzingen in verband met een correcte reiniging van het materiaal; aanwijzingen in verband met de voorzorgsmaatregelen die moeten genomen worden tijdens het gebruik en het transport;
  • indien van toepassing, informatie over specifieke gevaren voor het milieu, in het bijzonder in verband met de bescherming van niet-doelorganismen en het vermijden van waterverontreiniging;

Voor alle cursief vermelde punten, mag de informatie, indien de afmetingen of de functie van het product dit vereisen, vermeld worden op de verpakking of op een bij de verpakking horende bijsluiter.

De volgende vermeldingen zijn VERBODEN zowel op het etiket als in de reclame:  «biocide met een gering risico»,  «niet giftig», «ongevaarlijk voor de gezondheid », «natuurlijk», «milieuvriendelijk »,  «diervriendelijk », of elke gelijkaardige vermelding.

Meer informatie over de etikettering van de producten in het algemeen vindt u in de brochure “Bescherm jezelf, lees het etiket!” en over de etiketten van chemische producten op de website www.leeshetetiket.be.


7. Reclame

Alle reclame voor biociden is gebonden aan verplichtingen en verboden.

Reclame voor biociden is onderworpen aan strikte, wettelijk bepaalde voorwaarden.

Elke reclame onder welke vorm dan ook zonder toelating voor het in de handel brengen van een product is strikt verboden.

Elke reclame moet de volgende zinnen bevatten “Gebruik biociden veilig”. “Lees vóór gebruik eerst het etiket en de productinformatie ». Deze zinnen moeten binnen de reclametekst duidelijk opvallen en leesbaar zijn.

De adverteerders mogen het woord «biociden» in de voorgeschreven zinnen vervangen door een nauwkeurige aanduiding van de productsoort waarvoor reclame wordt gemaakt.

Reclame voor biociden mag niet misleidend zijn voor de gebruiker wat betreft de gevaren voor de gezondheid van mens of dier of voor het milieu, noch wat betreft de doeltreffendheid ervan.

Publicaties of technische documenten bestemd voor verkopers en gebruikers van biociden worden tevens beschouwd als reclame.

Reclame voor biociden mag de volgende vermeldingen niet bevatten: « biocide met een laag risico »,  « niet giftig », « niet schadelijk voor de gezondheid », « natuurlijk product », « niet schadelijk voor het milieu », “niet schadelijk voor dieren”, … en alle andere gelijkaardige vermeldingen.


8. SCORE

Wanneer een biocide een toelating of een aanvaarding van kennisgeving toegekend krijgt, wordt er tevens een score toegekend die berekend wordt op basis van de risico- en gevarenaanduidingen (H-zinnen) van het product.

De score wordt gegeven op basis van de gevaarspunten van het product die tevens op de toelatings- of kennisgevingsakte van ieder biocide vermeld wordt.

Overeenkomstig het Koninklijk Besluit van 8 mei 2014 zijn de toelatingshouders verplicht om ieder jaar tegen uiterlijk 31 januari de jaarlijkse hoeveelheden biociden die zij op de Belgische markt hebben gebracht over te maken aan de FOD. De FOD berekent vervolgens de jaarlijkse bijdrage op basis van de score en de aangegeven hoeveelheid.

NEEM CONTACT MET ONS OP VIA E-MAIL OF RAADPLEEG ONZE HELPDESK.