De acties op federaal niveau zijn erop gericht maatregelen uit te werken die het binnendringen van invasieve soorten in België moeten voorkomen. Het gaat zowel om wettelijke maatregelen als om communicatieacties bestemd voor het grote publiek.

z. ook De Europese verordening betreffende invasieve uitheemse soorten (IUS-verordening)

De wet van 12 juli 1973 op het natuurbehoud

Sinds juli 2012, zijn de bepalingen ter omkadering van de federale regeling uitvoeriger gedetailleerd.

Er werden immers vijf specifieke doelstellingen toegevoegd aan de wet van 12 juli 1973 op het natuurbehoud. Het gaat om de volgende nieuwe elementen :

  1. Er wordt gepreciseerd dat de Koning de in-, uit- en doorvoer van invasieve uitheemse soorten kan opschorten en verbieden of deze afhankelijk maken van een voorafgaande homologatie, registratie of kennisgeving ;
  2. Mogelijkheid voor de Staat om sectorale overeenkomsten af te sluiten met ondernemingen die betrokken zijn bij de verspreiding van uitheemse soorten;
  3. Mogelijkheid voor de Koning om een Adviesraad op te richten die advies uitbrengt over elke vraag betreffende de in-, uit- en doorvoer van uitheemse planten- en diersoorten, inclusief IAS ;
  4. Updating van de bepalingen in verband met de strafrechtelijke sancties die verhoogd worden ;
  5. Invoering van de mogelijkheid om administratieve boetes op te leggen in geval van een overtreding ;
  6. Updating van de bepaling in verband met het personeel dat bevoegd is voor het controleren van de toepassing van de wet en diens uitvoeringsbesluiten voor wat betreft de bepalingen in verband met de in-, uit- en doorvoer :
  • personeelsleden van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu [voorheen : personeelsleden aangewezen door de minister van Landbouw]
  • douane [nieuw]
  • federale en lokale politie [voorheen : rijkswacht]

Het DG Leefmilieu van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu werkt aan de implementatie van de nieuwe bepalingen van de wet op het natuurbehoud. Meer specifiek tracht het DG te bepalen voor welke soorten er maatregelen zouden kunnen genomen worden om de in-, uit- en doorvoer ervan te reglementeren. 

Sensibiliseringsacties voor het publiek

Om de publieke opinie te sensibiliseren zet het DG Leefmilieu van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu tal van communicatieacties op touw. Het directoraat-generaal verspreidt nauwkeurige en uitvoerige informatie over het gevaar dat van deze soorten uitgaat voor de biodiversiteit. Het publiek bewust maken van het probleem is al een eerste stap naar het voorkomen van die invasies.

Invasieve waterplanten

De FOD en het Biodiversiteitsplatform hebben een folder gemaakt, met als titel « Invasieve waterplanten » als hulp bij het herkennen van de voornaamste waterplanten die een bedreiging vormen voor het milieu, evenals de alternatieve soorten die zonder gevaar voor de biodiversiteit gebruikt kunnen worden.

Ludieke en pedagogische brochure

« De opmars van exoten », een brochure in waaiervorm bestemd voor het grote publiek, werd op grote schaal verspreid. Ze geeft uitleg bij het fenomeen en biedt een overzicht van de meest voorkomende soorten in België.

Een studiedag

In Brussel werd ook een studiedag georganiseerd onder de titel “SOS Invasions”. Dit gebeurde op initiatief van de voornaamste Belgische actoren. Deskundigen en politieke besluitvormers bespraken daarbij de resultaten van de recentste onderzoeken in België.

Sectoraal overleg

Tot slot heeft het DG Leefmilieu in 2008 een grootschalige consultatie gehouden in de tuinbouwsector. Deze rondetafel bood aan de sector de kans zijn problemen toe te lichten en duidelijk te maken waar er nood aan is om de verspreiding van deze soorten een halt toe te roepen. Een en ander heeft natuurlijk tot doel concrete actiemiddelen te bepalen om het binnendringen van uitheemse soorten in België en hun voortplanting te voorkomen.  Dit resulteerde in de gedragscode ALTERIAS. Sindsdien bieden meer en meer tuinbouwers hun klanten bewustmakingspublicaties aan.  

Wat kunnen we zelf doen in het dagelijkse leven?

Om welke reden men ook bewust een nieuwe soort naar België haalt, moeten we ons altijd eerst afvragen of onze inheemse lokale biodiversiteit geen alternatief biedt.

Om problemen met biologische invasies te vermijden, kunnen we ook het volgende doen:

° geen uitheems huisdier kopen, en indien dit toch al gebeurd is, het dier dan toevertrouwen aan een gespecialiseerde instelling zodra we er zelf niet meer kunnen voor zorgen
° het tuin- en vijverafval niet in de natuur achterlaten
° geen planten of dieren meebrengen uit vakantie (sommige soorten mogen trouwens niet worden geëxporteerd krachtens het internationaal CITES –verdrag)

Er bestaan echter ook indirecte actiemiddelen. Zo kunnen we onze verplaatsingen beperken en de voorkeur geven aan lokale producten die van minder ver aangevoerd moeten worden.

Aarzel vooral ook niet om vrienden en collega’s in te lichten over de risico’s die invasieve uitheemse soorten met zich meebrengen en vertel hen hoe ze die kunnen beperken