Vragen en antwoorden over het gebruik van cannabis sativa L. en cannabinoiden (zoals cannabidiol) als of in voedingsmiddelen Inhoudstafel

1. Is er een verschil tussen cannabis en hennep?

Het betreft dezelfde plantensoort Cannabis sativa L. Met hennep worden de variëteiten van Cannabis sativa bedoeld met een laag THC-gehalte (< 0,2%) m.a.w. de niet-hallucinogene varianten. Terwijl het totaal THC-gehalte van hennep gelimiteerd is tot 0,2%, varieert het totaal THC-gehalte van andere variëteiten van cannabis (wiet, marihuana) tussen 3 en 15%.

2. Wat wordt bedoeld met THC?

Hiermee wordt tetrahydrocannabinol bedoeld en THC verwijst naar de som van delta-9-tetrahydrocannabinol (Δ9-THC) en zijn precursoren. Δ9-THC is een psychoactief bestanddeel van de hennepplant Cannabis sativa. De psychoactieve eigenschappen van THC houden in dat het een invloed heeft op het menselijk bewustzijn en aanleiding kan geven tot verslaving.

3. Is de teelt van cannabis toegestaan in België?

CBD (cannabidiol) is één van de verschillende cannabinoïden die voorkomen in de cannabisplant. In tegenstelling tot THC (tetrahydrocannabinol) heeft het geen psychoactieve eigenschappen en geeft het geen aanleiding tot verslaving.

4. Wat wordt bedoeld met CBD?

CBD (cannabidiol) is één van de verschillende cannabinoïden die voorkomen in de cannabisplant. In tegenstelling tot THC (tetrahydrocannabinol) heeft het geen psychoactieve eigenschappen en geeft het geen aanleiding tot verslaving.

5. Mogen levensmiddelen op basis van cannabis in de handel worden gebracht?

Cannabis sativa L. staat op lijst 1 "Gevaarlijke planten die niet als of in voedingsmiddelen mogen gebruikt worden" in bijlage bij het koninklijk besluit van 31 augustus 2021 betreffende de fabricage van en de handel in voedingsmiddelen die uit planten of uit plantenbereidingen samengesteld zijn of deze bevatten. Deze bepalingen gelden ook voor de hennepplant met een THC-gehalte lager of gelijk aan 0,2%.

Artikel 2 van dit besluit luidt als volgt:

"§ 1. Het is verboden planten, die vermeld zijn in lijst 1 van gevaarlijke planten in bijlage bij dit besluit, in de handel te brengen als voedingsmiddelen of verwerkt in voedingsmiddelen.

§ 2. Het is verboden plantenbereidingen, verkregen uit planten die vermeld zijn in lijst 1 van de bijlage bij dit besluit, te fabriceren en in de handel te brengen als voedingsmiddelen of verwerkt in voedingsmiddelen.

Deze bepaling is niet van toepassing voor de fabricage van aroma’s.

De Minister kan:

1° een lijst van planten vaststellen die al dan niet voor de fabricage van aroma’s mogen gebruikt worden;

2° afwijkingen op het verbod bedoeld in het eerste lid toestaan wanneer aan de hand van een toxicologisch en analytisch dossier kan worden aangetoond dat de plantenbereidingen de toxische eigenschappen of stoffen van de plant, waaruit de plantenbereidingen bekomen zijn, niet meer bevatten."

Deze bepalingen zijn van toepassing voor alle variëteiten van Cannabis sativa en dus ook hennep die minder dan 0,2% THC bevatten. Hoewel producten met een THC-gehalte lager dan 0,2 % niet onder de drugswet vallen, ligt de grens voor veilig gebruik in voedingsmiddelen veel lager.

In overeenstemming met artikel 2, §2, punt 2, van dit besluit, kan er een afwijking voor bepaalde voedingsmiddelen aangevraagd worden op het verbod tot het fabriceren en het in de handel brengen van deze planten in of als voedingsmiddelen. De evaluatie wordt geval per geval uitgevoerd, rekening houdend met het gehalte aan THC van elk lot en met de andere karakteristieken van het product.

Derogatieaanvragen dienen toegestuurd te worden aan apf.sup@health.fgov.be, met alle informatie over het product, zijn samenstelling, de productiemethode, zijn etikettering, het lotnummer en het bijhorend analysecertificaat.

OPGELET:

Derogaties kunnen niet toegekend worden voor het gebruik als infusie/kruidenthee van bladeren en bloemen van Cannabis sativa, zelfs wanneer het gehalte aan THC zeer laag is, wegens risico’s voor de gezondheid door aanwezigheid van andere cannabinoïden en mogelijk misbruik.

Anderzijds worden voedingsmiddelen op basis van extracten van CBD (cannabidiol) beschouwd als "novel food" en zijn ze vooralsnog niet toegelaten (zie vraag nr 6). Er kan geen derogatie toegestaan worden voor niet-vergunde "novel foods".

6. Is CBD indien afkomstig van de cannabisplant met een gehalte niet hoger dan 0,2% THC in of als levensmiddel toegelaten?

Nee, CBD en extracten van CBD mogen niet in de handel worden gebracht als levensmiddelen aangezien zij worden beschouwd als "novel foods" (nieuwe voedingsmiddelen).

Er bestaan inderdaad geen bewijzen van een significante consumptie als voedingsmiddel of voedingsingrediënt in de Europese Unie voor 15 mei 1997.

Novel foods mogen niet in de handel worden gebracht zonder voorafgaandelijke goedkeuring in het kader van verordening (EU) 2015/2283, wat tot op heden niet het geval is voor CBD of extracten van CBD. De verkoop van levensmiddelen op basis van CBD of van extracten van CBD is dus niet toegelaten. Meer informatie over novel foods is terug te vinden op https://www.health.belgium.be/nl/voeding/voedselveiligheid/nieuwe-voedingsmiddelen/wat-een-nieuw-voedingsmiddel.

Deze "novel food"-status geldt zowel voor het extract als dusdanig (van de gehele plant, van plantendelen zoals stengel, bladeren of bloemen) en voor producten waaraan dit extract wordt toegevoegd als ingrediënt (zoals hennepzaadolie), onafhankelijk van het type extract (alcoholisch, CO2 kritische extractie of verkregen via een ander proces). Synthetisch verkregen cannabidiol wordt eveneens beschouwd als novel food. De graad van verdunning in het eindproduct (bijvoorbeeld hennepzaadolie met toegevoegd cannabidiol extract) heeft geen invloed op de "novel food"-status.

De "novel food"-status geldt voor gans de Europese Unie (zie https://ec.europa.eu/food/safety/novel_food/catalogue_en).

Bovendien kunnen sommige producten op basis van CBD geviseerd worden door de wetgeving over geneesmiddelen. De evaluatie van het statuut van geneesmiddel is gebaseerd op de voorstelling en op de samenstelling van het product, meer bepaald op het gehalte aan CBD.

7. Wordt met hennepzaadolie en CBD-olie hetzelfde bedoeld?

Nee. Zuivere hennepzaadolie die geproduceerd wordt door een eenvoudige persing van de zaden wordt niet beschouwd als novel food, maar is volgens de Belgische wetgeving verboden, tenzij een derogatie werd verkregen bij de FOD Volksgezondheid. Voor meer informatie over deze Belgische restricties zie vraag 5 ‘Mogen levensmiddelen op basis van cannabis in de handel gebracht worden?’.
Met CBD-olie wordt een olie bedoeld die CBD bevat. Het gaat vaak om een olie (bijvoorbeeld hennepzaadolie) waaraan CBD of een CBD-extract toegevoegd is. CBD-olie wordt beschouwd als niet-toegelaten novel food (zie vraag 6) en mag niet op de markt gebracht worden in de Europese Unie (ook niet via het internet). Meer informatie over novel foods is terug te vinden op https://www.health.belgium.be/nl/voeding/voedselveiligheid/nieuwe-voedingsmiddelen/wat-een-nieuw-voedingsmiddel .

8. Mogen hennepzaad en "hennepmelk" in de handel gebracht worden als of in voedingsmiddelen ?

Nee, in België mogen hennepzaad en producten op basis van hennepzaad enkel in de handel gebracht worden indien een derogatie/afwijking werd bekomen bij de FOD Volksgezondheid. Voor meer informatie hierover zie vraag 5 ‘Mogen levensmiddelen op basis van cannabis in de handel gebracht worden?’.

9. Mag men kruidenthee maken op basis van bloemen of bladeren van cannabis?

Nee. Derogaties mogen niet toegekend worden voor het gebruik als infusie/kruidenthee van bladeren en bloemen van Cannabis sativa, zelfs wanneer het gehalte aan THC zeer laag is, wegens risico’s voor de gezondheid door aanwezigheid van andere cannabinoïden en mogelijk misbruik. Voor meer informatie hierover zie vraag 5 ‘Mogen levensmiddelen op basis van cannabis in de handel gebracht worden?’.

10. Mag cannabis sativa gebruikt worden als uitgangsmateriaal voor de productie van een aromatiserend preparaat (aroma)?

Nee. Er is geen enkel gekend gebruik van cannabis als uitgangsmateriaal voor de productie van een aromatiserend preparaat in de zin van de aromaverordening (EG) nr. 1334/2008. Cannabis sativa L. komt namelijk in geen enkel referentiewerk voor zoals het Fenaroli’s handbook on flavor ingredients (George A. Burdock) of de publicaties van de Raad van Europa ‘natural sources of flavourings’ (3 volumes).

Indien geen bewijs kan aangeleverd worden van een veilige gebruiksgeschiedenis als aroma, is een voorafgaandelijke veiligheidsevaluatie door de Europese Voedselautoriteit (EFSA) van het aromatiserend preparaat vereist. Tot bewijs van het tegendeel zijn aroma’s op basis van cannabis dus illegaal.

Op basis van de Europese Aromaverordening (EG) nr. 1334/2008 mogen aromapreparaten slechts worden verkregen door bepaalde geschikte procedés en/of uit bepaalde uitgangsmaterialen en mogen ze geen gevaar inhouden voor de gezondheid. De bijlage met uitgangsmaterialen is momenteel nog niet aangevuld in de wetgeving. In afwachting hiervan moet men zich baseren op referentiewerken of andere geldige bewijzen van een gebruiksgeschiedenis die moeten kunnen aangeleverd worden door een exploitant van een levensmiddelenbedrijf.

Meer informatie over aroma’s en aromatiserende preparaten is terug te vinden op volgende pagina:
https://www.health.belgium.be/nl/voeding/specifieke-toegevoegde-stoffen/aromas/wat-een-aroma

11. Hoe kan men als consument weten of een levensmiddel op basis van Cannabis sativa een derogatie heeft bekomen?

De consument kan aan de verkoper vragen om hem de bekomen derogatie voor een bepaald product te tonen. De derogaties worden toegekend door de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu en beschrijven precies het product met lotnummers waarvoor de derogatie werd verleend. De lotnummers moeten op het etiket van de producten worden vermeld evenals de vermelding "zonder THC/THC-vrij". Er bestaat geen algemene derogatie voor een verkooppunt of voor een gamma van producten.

12. Wat zijn de voorwaarden om cannabis te gebruiken in andere producten dan levensmiddelen?

Levensmiddelen worden afgebakend van andere consumptieproducten (cosmetica, e-sigaretten,…) door het feit dat ze dienen om geconsumeerd (ingeslikt) te worden (bijvoorbeeld door de gebruiksinstructies) en de wijze waarop ze voorgesteld worden. Een product kan daarentegen vallen onder de definitie van geneesmiddel op basis van zijn werking of voorstelling.

Voor vragen i.v.m. geneesmiddelen, kunt u contact opnemen via info.medicines@fagg.be

Een vragen- en antwoordenlijst is beschikbaar op https://www.fagg-afmps.be/nl/MENSELIJK_gebruik/bijzondere_producten/speciaal_gereglementeerde_stoffen/verdovende_middelen/faq_cannabis

Voor vragen i.v.m. cosmetica, kunt u contact opnemen via apf.cos@health.fgov.be

Voor vragen i.v.m. e-sigaretten, kunt u contact opnemen via apf.food@health.fgov.be

Meer informatie?

apf.food@health.fgov.be (FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu)

S3.pccb@favv-afsca.be (Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen)

Disclaimer

Deze vragen- en antwoordenlijst is gebaseerd op de verordening (EU) nr. 2283/2015 betreffende nieuwe voedingsmiddelen en het koninklijk besluit van 31 augustus 2021 betreffende de fabricage van en de handel in voedingsmiddelen die uit planten of uit plantenbereidingen samengesteld zijn of deze bevatten.

De inhoud dient louter ter informatie, er kunnen geen rechten aan worden ontleend of aanspraak op worden gemaakt.