• Wat doet een orthoptist-optometrist?

De activiteiten van de orthoptist-optometrist kunnen opgedeeld worden in onderzoeken en behandelingen. 

De onderzoeken bestaan bijvoorbeeld uit het observeren en analyseren van de  hoofdhouding en oogstand, het onderzoek van de beweeglijkheid van het oog, de gezichtsscherpte, stoornissen in het kleurenzien…
Bepaalde onderzoeken mogen autonoom worden uitgevoerd terwijl andere onderzoeken  een voorschrift vereisen van een oogarts en in sommige gevallen van een andere arts-specialist zoals een neuroloog of een neus-keel-oorarts. Kinderen jonger dan 16 jaar moeten altijd eerst door een oogarts gezien worden vooraleer de orthoptist-optometrist onderzoeken kan uitvoeren. 

De oogarts kan aan de patiënt een behandeling voorschrijven die door de orthoptist-optometrist wordt uitgevoerd. Dit gaat bijvoorbeeld over oefentherapie, het behandelen van een lui oog, van scheelzien en dubbelzien, visuele stimulatie bij slechtzienden of bij patiënten met neurofysiologische stoornissen en het aanpassen van bijvoorbeeld prismaglazen. De orthoptist-optometrist mag bij personen ouder dan 16 jaar autonoom contactlensaanpassingen doen.

De oogarts die oftalmologische operaties uitvoert kan de orthoptist-optometrist vragen om te assisteren en te instrumenteren bij. 

De orthoptist-optometrist werkt in een oogartsenpraktijk, in een ziekenhuis of in de eerste lijn. Deze zorgverlener handelt in nauwe samenwerking met de oogarts of maakt deel uit van een multidisciplinair team in de visuele revalidatie. 

Top

  • Welke opleiding moet u volgen om het beroep te mogen uitoefenen?

De orthoptist-optometrist moet beschikken over een diploma van een opleiding hoger onderwijs van minimaal 180 ECTS studiepunten waarvan het opleidingsprogramma voldoet aan de vereisten die opgesomd worden in artikel 3 van het koninklijk besluit van 27 februari 2019. Hierin wordt onder andere vermeld welke theoretische en praktische opleidingsonderdelen er aan bod moeten komen tijdens de opleiding tot orthoptist-optometrist.

Als uw opleiding niet voldoet aan de meest recente kwalificatievereisten zoals omschreven in het KB van 27 februari 2019, is het mogelijk dat u een beroep kan doen op één van deze  overgangsmaatregelen.

Als u voldoet aan deze minimale kwalificatievereisten komt u in aanmerking voor een erkenning en een visum van orthoptist-optometrist. Na het ontvangen van uw erkenning en visum moet u uw beroepskennis en -vaardigheden onderhouden en bijwerken via een bijscholing van ten minste 15 uren per jaar.

De Federale Overheid is bevoegd om de minimale kwalificatievereisten voor de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen te bepalen. De Gemeenschappen zijn bevoegd voor de interpretatie van deze minimale kwalificatievereisten en voor de organisatie van het onderwijs. U vindt meer informatie op hun website:

Top

  • Wat is er gewijzigd aan het beroep in 2019?

Op 12 april 2019 werd een nieuw koninklijk besluit betreffende het beroep van orthoptist-optometrist gepubliceerd dat op 22 april 2019 in werking treedt. De nieuwe regelgeving is gericht op de werkelijke behoeften in het domein van de oogzorg en heeft als doel om de oogartsen bij te staan in het bevorderen van de toegankelijkheid van de kwalitatieve oogzorg.

Het nieuwe besluit vervangt het koninklijk besluit van 7 juli 2017 en introduceert:

  1. Een nieuwe beroepstitel
  2. Kleine aanpassingen aan de minimale kwalificatievereisten
  3. Aanpassingen aan de bevoegdheden (de voorwaarden voor de uitoefening van bepaalde technische prestaties en van bepaalde toevertrouwde handelingen zijn gewijzigd)
  4. Overgangsmaatregelen voor personen die momenteel werkzaam zijn in het domein

1. De beroepstitel

De beroepstitel wordt gewijzigd naar orthoptist-optometrist. Hiermee wordt de rol van het paramedisch beroep binnen de oogzorg duidelijk onderscheiden van de rol van de opticien, die geen handelingen stelt binnen de gezondheidszorg. Het uitvoeren van oogmetingen en het aanpassen van contactlenzen behoort tot de uitoefening van het gezondheidszorgberoep. Het afleveren van brillen en van lenzen is daarentegen geen handeling die moet worden voorbehouden aan gezondheidszorgberoepen.

2. De minimale kwalificatievereisten

Er werden enkele kleine aanpassingen doorgevoerd aan de minimale kwalificatievereisten zoals bijvoorbeeld de specifieke vermelding van theoretische en praktische opleiding in het toedienen van collyria en het doorlopen van de stage in de verschillende domeinen van de oogzorg. De aanpassingen zijn in lijn met de bevoegdheden van de orthoptist-optometrist.

3. De bevoegdheden

Er worden geen wijzigingen aangebracht aan de handelingen en prestaties die het beroep mag uitvoeren, maar de voorwaarden waaronder bepaalde handelingen en prestaties mogen worden uitgevoerd worden wel aangepast. De voornaamste wijzigingen zijn de volgende:

  • De orthoptist-optometrist kan autonoom bepaalde onderzoeken uitvoeren bij personen vanaf 16 jaar. Hiervoor is geen geneeskundig voorschrift meer vereist, maar in plaats daarvan wordt omschreven wanneer de orthoptist-optometrist de patiënt moet doorverwijzen naar de oogarts, namelijk indien:
    - de best gecorrigeerde visus volgens  Snellen < 0.8 (of een equivalent op een ander"e visusschaal, zoals 0.1 LogMAR) is met elk oog;
    - er een daling van groter dan 1 lijn is tussen de consulten
    - er een ametropie ≥ 8D of een astigmatisme ≥ 3D wordt gemeten
    - er een vermoeden van oogaandoening is.
    (Deze doorverwijsplicht werd in het koninklijk besluit van 27 februari 2019 niet helemaal correct omschreven. Er wordt daarom binnenkort een wijziging van het koninklijk besluit voorzien.)

    Personen jonger dan 16 jaar moeten altijd eerst een oogarts raadplegen, die de patiënt kan doorverwijzen naar een orthoptist-optometrist.
     
  • De orthoptist-optometrist kan autonoom contactlenzen aanpassen bij personen vanaf 16 jaar. Personen jonger dan 16 jaar moeten eerst een oogarts raadplegen, die een voorschrift kan opmaken voor een contactlensaanpassing door een orthoptist-optometrist. De aanpassing van specifieke contactlenzen ter behandeling van oogaandoeningen is een medische handeling, en kan daarom enkel uitgevoerd worden door de orthoptist-optometrist als de oogarts deze handeling onder eigen toezicht en eigen verantwoordelijkheid toevertrouwt.
     
  • Het toedienen van collyria wordt toegevoegd aan de lijst met onderzoeken en behandelingen die de orthoptist-optometrist mag uitvoeren op voorschrift van de oogarts. Deze handeling moet niet meer verplicht onder eigen toezicht en eigen verantwoordelijkheid van de oogarts gebeuren. De oogarts blijft wel verantwoordelijk voor het opstellen van het voorschrift, maar de orthoptist-optometrist is verantwoordelijk voor de uitvoering.
     
  • De orthoptist-optometrist mag bepaalde oefentherapieën geven aan de patiënt op voorschrift van een oogarts, bijvoorbeeld bij specifieke evenwichtsklachten. Nadien mag de orthoptist-optometrist deze behandeling verderzetten bij de patiënt op voorschrift van bepaalde andere artsen-specialisten.

4. Overgangsmaatregelen

Tenslotte worden er overgangsmaatregelen ingevoerd die in werking treden op 22 april 2019:

  • Voor orthoptisten

Als u op 22 april 2019 over een erkenning en een visum beschikt als orthoptist wordt u beschouwd als orthoptist-optometrist, u hoeft geen verdere stappen te ondernemen.

  • Voor personen die gestart zijn met een opleiding tot orthoptist

Als u vóór 22 april 2019 bent gestart met een opleiding tot orthoptist hoeft u geen bijkomende opleiding te volgen, als uw opleiding beantwoordt aan de minimale kwalificatievereisten van het KB van 7 juli 2017.
Van zodra u over uw diploma beschikt kan u een aanvraag indienen voor een erkenning als orthoptist-optometrist. U wordt gelijkgesteld met de personen die voldoen aan de nieuwe kwalificatievereisten.

Als u uiterlijk in 2017 bent begonnen aan een opleiding tot orthoptist en u uw diploma uiterlijk tegen 31 december 2021 behaalt, hoeft u geen bijkomende opleiding te volgen, als uw opleiding beantwoordt aan de minimale kwalificatievereisten van het KB van 24 november 1997.
Van zodra u over uw diploma beschikt kan u een aanvraag indienen voor een erkenning als orthoptist-optometrist. U wordt gelijkgesteld met de personen die voldoen aan de nieuwe kwalificatievereisten.

  • Voor personen die beschikken over een diploma van een graduaat- of een bacheloropleiding in het domein van de oogzorg of voor personen die gestart zijn met een dergelijke opleiding

Als u beschikt over een graduaat of een bachelor diploma van een opleiding in het domein van de oogzorg, waarvan het niveau, maar niet de volledige theoretische, theoretische en praktische opleiding en stages overeenstemmen met de minimale kwalificatievereisten zoals omschreven in het KB van 27 februari 2019, kan u in aanmerking komen voor een erkenning en een visum als orthoptist-optometrist.
U kan een aanvraag indienen voor een erkenning als orthoptist-optometrist. Deze aanvraag moet vóór 22 april 2023 worden ingediend (u dient dus uiterlijk op deze datum over uw diploma te beschikken).

  • Voor personen die welbepaalde technische prestaties en/of welbepaalde handelingen stellen die tot het beroep van de orthoptist-optometrist behoren

Als u welbepaalde prestaties of welbepaalde handelingen verricht die behoren tot het beroep van de orthoptist-optometrist, kan u een derogatie aanvragen om deze prestaties en/of handelingen te blijven verrichten onder dezelfde voorwaarden als de orthoptist-optometrist, zonder dat u de beroepstitel draagt. 
Indien u van deze overgangsmaatregel wenst te genieten moet u kunnen aantonen dat u, voorafgaand aan 22 april 2019, over de ervaring en de bekwaamheid beschikt tot het stellen van deze prestaties en/of handelingen. Dit kan aan de hand van:
- Een attest verstrekt door een oogarts,
of
- Een attest verstrekt door een onderwijsinstelling die de opleiding tot orthoptist-optometrist aanbiedt (zoals bedoeld in art. 3 van het KB van 27 februari 2019).  
Deze aanvraag moet vóór 22 april 2023 worden ingediend.

  • Opgelet:

U moet over een visum beschikken om (een deel van) het beroep van orthoptist-optometrist te mogen uitoefenen.

Als u over een visum beschikt voor de uitoefening van (een deel van) het beroep van orthoptist-optometrist, maar de gezondheidsproblematiek van de patiënt de grenzen van uw competentiegebied overschrijdt, bent u verantwoordelijk om de patiënt te verwijzen naar een bevoegd gezondheidszorgbeoefenaar.

Top

  • Hoe kwamen de wijzigingen aan dit beroep tot stand?

De orthoptist is een erkend paramedisch beroep sinds 1997. De laatste jaren ontstond er een tekort aan orthoptisten, waardoor patiënten onvoldoende toegang hebben tot visuele revalidatie. Er werden immers geen orthoptisten meer opgeleid in België. Vooraleer men de opleiding tot orthoptist kon volgen, moest men beschikken over een diploma van ergotherapeut, logopedist, verpleegkundige of kinesitherapeut. Door een lage instroom van studenten werd de opleiding tot orthoptist stopgezet. 
De Federale Raad voor de paramedische beroepen en de Technische Commissie voor de paramedische beroepen hebben adviezen (NRPB 2015/02 en TCPB 2016/01) uitgebracht om de regelgeving van het beroep van orthoptist aan te passen zodat deze situatie kon aangepakt worden.  

De minister van Volksgezondheid, Maggie De Block heeft in opvolging van deze adviezen het koninklijk besluit van 24 november 1997 herzien. Dit resulteerde in het koninklijk besluit van 7 juli 2017 waarin de minimale kwalificatievereisten voor het beroep van orthoptist werden aangepast. Sindsdien kunnen de Gemeenschappen die bevoegd zijn voor het onderwijs een bacheloropleiding tot orthoptist organiseren. Daarnaast werden de bevoegdheden van de orthoptist duidelijker geformuleerd. 
De minister vond echter dat de reglementering van de beroepen in de oogzorg nog steeds te strikt was en onvoldoende tegemoetkwam aan de noden op het terrein. Daarom werd aan de Federale Raad voor de paramedische beroepen, de Technische Commissie voor de paramedische beroepen en de Hoge Raad van artsen-specialisten en van huisartsen gevraagd om een gezamenlijk advies te geven over de behoefte aan nieuwe gezondheidszorgberoepen in de optometrie en de optiek (advies FRPB 2017/05, advies TCPB 2017/01  en advies HRGSHA 2017/10)

Uit deze adviezen is duidelijk gebleken dat er geen nood is om het beroep van opticien te erkennen als gezondheidszorgberoep. Voor de optometrie is de situatie iets complexer. De verschillende adviesraden vinden dat er geen nood is aan een bijkomend gezondheidszorgberoep in de oogzorg. Volgens de HRASHA is er echter wel behoefte aan een toegankelijkere oogzorg met een rol voor het paramedisch beroep in de eerste lijn (zie advies HRASHA).

Daarom heeft de minister beslist om het beroep van orthoptist opnieuw aan te passen. Het beroep krijgt een rol in de eerste lijn en dit nog steeds in nauwe samenwerking met de oogartsen. De beroepstitel wijzigt naar orthoptist-optometrist opdat een duidelijk onderscheid kan worden gemaakt tussen de zorgverlener enerzijds en de opticien anderzijds.

Top

  • Waar vindt u de lijst met personen die het beroep mogen uitoefenen?

Hier vindt u de lijst van personen die over een visum beschikken voor het uitoefenen van (een deel van) het beroep van orthoptist-optometrist.

In de lijst wordt met een sterretje (*) aangeduid welke personen over een derogatie beschikken. Deze personen beschikken over een beperkt visum waarmee ze slechts één of meerdere prestaties en/of handelingen van het paramedisch beroep mogen uitvoeren. Als u wilt weten over welke prestaties of handelingen het precies gaat, kan u de beroepsbeoefenaar om meer informatie vragen.

Top

  • Hoe krijgt u een visum om het beroep te mogen uitoefenen?

Nadat u een erkenning of een derogatie hebt ontvangen van één van de Gemeenschappen, ontvangt u automatisch uw visum van de FOD Volksgezondheid. U hoeft dus zelf geen stappen te ondernemen naar ons toe: het is de desbetreffende Gemeenschap die uw dossier opvolgt. 

U heeft voortaan ook zelf toegang tot uw visum op ons downloadportaal van zodra dit werd toegekend. U kunt het op ieder moment eenvoudig downloaden met uw elektronische identiteitskaart (eID) of met de app “Itsme”.

Indien u over een buitenlands diploma beschikt, dient u wel een visum aan te vragen om in België te mogen werken. U volgt dan deze procedure.

Top

  • Hoe kan u een erkenning of een derogatie aanvragen?

De Gemeenschappen kennen de erkenningen en de derogaties toe:

Top

  • Kan u met een buitenlands diploma werken in België als orthoptist-optometrist?

Indien u het beroep van orthoptist-optometrist wenst uit te oefenen in België met een buitenlands diploma moet u beschikken over een visum en een erkenning of een gelijkwaardigheid van uw buitenlands diploma.

Om een aanvraag te doen volgt u deze procedure

Top

  • Wat is de reglementering van het beroep in België?

Hoofdstuk 7 van de  Gecoördineerde wet van 10 mei 2015 betreffende de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen bepaalt de basisregels voor de uitoefening van de paramedische beroepen.

Het KB van 2 juli 2009 bepaalt dat de uitoefening van de “oogzorg” een paramedisch beroep is.

Het KB van 27 februari 2019 bepaalt:

  • De beroepstitel “orthoptist-optometrist”
  • De minimale kwalificatievereisten waaraan men moet voldoen om het beroep van orthoptist-optometrist te mogen uitoefenen.
  • De technische prestaties die een orthoptist-optometrist kan stellen.
  • De handelingen die een oftalmoloog aan een orthoptist-optometrist kan toevertrouwen.
  • De voorwaarden waaronder deze technische prestaties en toevertrouwde handelingen mogen worden gesteld, zoals de noodzaak van een voorschrift.

Top

  • Waar vindt u statistieken in verband met het aantal orthoptisten in België?

In de Jaarstatistieken 2018 vindt u de meeste recente cijfers betreffende het globaal aantal erkende orthoptisten.

Meer informatie over de verzameling, de analyse en de verwerking van de gegevens met betrekking tot het aantal gezondheidszorgberoepsbeoefenaars kan u terugvinden op de pagina statistieken en planning.

Top

  • Waar vindt u meer informatie over de terugbetaling van verstrekkingen?

De verplichte ziekteverzekering (verzekering voor geneeskundige verzorging) komt tegemoet in de prijs van bepaalde verstrekkingen die de orthoptist mag verlenen. Meer informatie kan u terugvinden op de website van het RIZIV: 

Het is mogelijk dat de aanvullende verzekering een bijkomende terugbetaling voorziet voor bepaalde verstrekkingen. U kan hierover meer informatie krijgen bij uw ziekenfonds.

Top

  • Waar vindt u de adviezen die werden uitgebracht over dit beroep?

U kan de recente adviezen van de verschillende adviesorganen van de FOD Volksgezondheid raadplegen op de website van de advies- en overlegorganen inzake gezondheid.

Top

  • Hebt u nog andere vragen?

U kan meer informatie vinden op de algemene webpagina over de paramedische beroepen. Indien u het antwoord op uw vraag niet kan terugvinden, kan u contact opnemen met het contactcenter

Top

Contact information

Contact center: 02/524 97 97