De ruimte van het Belgische deel van de Noordzee is schaars en het aantal claims hierop is zeer groot, denk maar aan zeevisserij, defensie, zandwinning, scheepvaart, windturbineparken, pijpleidingen en kabels, … Mariene ruimtelijke planning is er dan ook om deze diverse belangen te verzoenen.

Mariene ruimtelijke planning is een proces om de beschikbare ruimte op zee aan bepaalde actoren binnen een bepaald tijdskader toe te kennen en er tezelfdertijd voor te zorgen dat ecologische, economische en sociale doeleinden behaald worden. Een ecosysteemvisie en betrokkenheid van alle stakeholders zijn hierbij van groot belang.

Een marien ruimtelijk plan voor het Belgische deel van de Noordzee

De minister van Noordzee heeft het initiatief genomen om een marien ruimtelijk plan te ontwikkelen. Dit gebeurde na breed overleg met alle betrokken overheidsdiensten en belanghebbenden en op basis van alle beschikbare wetenschappelijke en socio-economische informatie.

Het Koninklijk Besluit van 20 maart 2014 verankert het marien ruimtelijk plan. Dit Koninklijk Besluit omvat de volgende onderdelen:

Koninklijk Besluit tot vaststelling van het marien ruimtelijk plan
Bijlage 1: Ruimtelijke Analyse van de Belgische zeegebieden
Bijlage 2: Langetermijnvisie, doelstellingen, indicatoren en ruimtelijke beleidskeuzes
Bijlage 3: Acties tot uitvoering van het marien ruimtelijk plan
Bijlage 4: Kaarten

Dit plan wordt op een toegankelijke manier samengevat in de brochure ‘Er beweegt wat op zee … Een marien ruimtelijk plan voor onze Noordzee’.

Herziening van het marien ruimtelijk plan voor de periode 2020-2026

Het huidige marien ruimtelijk plan (2014) loopt voor een periode van 6 jaar. Tegen 2020 moet er dus een nieuw marien ruimtelijk plan zijn dat het ruimtegebruik in ons deel van de Noordzee plant tot 2026.

Op 8 februari 2017 vond er een startevenement plaats voor het herzien van het marien ruimtelijk plan. Alle belanghebbenden zoals ngo’s, bedrijven, belangenorganisaties, overheidsinstanties en de burgers konden hun voorstellen indienen voor de inhoud van het nieuwe plan. Op basis van deze voorstellen heeft de Staatssecretaris een voorontwerp-MRP uitgetekend. Alle bevoegde federale en Vlaamse overheidsinstanties hebben hierover hun advies verleend. Dit voorontwerp is op de federale Ministerraad van 20 april 2018 goedgekeurd als ontwerp-MRP. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan het strategisch milieueffectenrapport (SEA) om het MRP zo duurzaam mogelijk te maken.

Alvorens dit ontwerp-MRP definitief goed te keuren, organiseert de Staatssecretaris nog een brede consultatie. Zo kunnen belanghebbenden en het grote publiek zich uitspreken over dit belangrijke onderwerp. De publieksconsultatie zal lopen van 29 juni tot en met 28 september 2018.. Het ontwerp-MRP en het bijhorende strategische milieueffectenrapport zal vanaf de start van de consultatie beschikbaar zijn op www.consult-leefmilieu.be. Er wordt ook een openbare overlegvergadering georganiseerd op 9 juli 2018 om 14u30 op de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, waarbij de Staatssecretaris het MRP zal voorstellen en in dialoog zal gaan met de burger. Ook de gewestregeringen, een aantal bijzondere instanties (Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling, Kustwacht) en de buurlanden (Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk) zullen worden aangeschreven om zich uit te spreken over het ontwerp-MRP.

Na verwerking van de bijdragen uit de brede consultatie en na een tweede goedkeuring door de federale Ministerraad zal het nieuwe MRP door de Koning aangenomen worden begin 2019. De inwerkingtreding is voorzien voor de periode 2020-2026.

België als pionier van de mariene ruimtelijke planning 

Een wetenschappelijke studie “Een zee van Ruimte” bracht de activiteiten in het Belgische deel van de Noordzee in kaart, maakte een eerste analyse van de interacties tussen deze activiteiten en gaf aanleiding tot een ruimtelijk structuurplan voor het duurzaam beheer van het Belgische deel van de Noordzee.

Onder impuls van de toenmalige Minister van de Noordzee werd op een aantal ministerraden in 2003 en 2004 een “masterplan Noordzee” goedgekeurd. In een eerste fase (2004) werden een aantal zand- en grindwinningzones en een concessiezone voor windmolenparken afgebakend (via het Koninklijk Besluit van 17 mei 2004). Bij de tweede fase (vanaf 2005) werden Vogel- en Habitatrichtlijngebieden op zee ingesteld (via het Koninklijk Besluit van 14 oktober 2005).
 
Europese en internationale aandacht voor mariene ruimtelijke planning 

In 2008 vaardigde de Europese Commissie de mededeling “Routekaart naar maritieme ruimtelijke ordening: werken aan gemeenschappelijke principes in de EU” uit. Dit vormde een belangrijke stimulans voor mariene ruimtelijke planning in de lidstaten. Ook Unesco-IOC stimuleert mariene ruimtelijke planning, onder meer door de publicatie in 2009 van “Mariene Ruimtelijke Planning. Een stap-voor-stap benadering richting een ecosysteem-gebaseerd beheer”.

De totstandkoming van het marien ruimtelijk plan

In 2010 werd in de beleidsnota van de toenmalige Staatssecretaris voor het Noordzeebeleid opgenomen dat “initiatieven dienen genomen te worden om dit proces hoog op de agenda te houden”. De dienst Marien Milieu nam het voortouw om dit engagement vorm te geven.

Sinds 2012 staat de mariene ruimtelijke planning hoog op de politieke agenda. Het planningsproces heeft een juridische basis gekregen zodat dit plan bindend kan worden opgemaakt. De Wet Marien Milieu van 20 juli 2012 werd aangepast en bepaalt nu de modaliteiten voor een marien ruimtelijk plan voor de Belgische wateren. Ook de titel van de wet werd daarom bij deze laatste wijziging aangepast tot “Wet ter bescherming van het mariene milieu en ter organisatie van de mariene ruimtelijke planning in de zeegebieden onder de Belgische rechtsbevoegdheid”.

Een Koninklijk Besluit van 13 november 2012 regelt de instelling van een raadgevende commissie en de procedure tot aanneming van een marien ruimtelijk plan in de Belgische zeegebieden. Het Koninklijk Besluit van 20 maart 2014 stelt het huidige marien ruimtelijk plan vast (inclusief bijlagen, zie hoger).

Van 2 juli tot 29 september 2013 organiseerde de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu een publieksraadpleging over het ontwerp van marien ruimtelijk plan en het milieueffectenrapport. De publieksraadpleging leverde een totaal van 140 bijdragen op. Die gingen over de inhoud en de procedure van het plan, en over de inhoud van het milieueffectenrapport. Alle commentaren werden aandachtig bekeken en het plan werd op verschillende plaatsen aangepast. U vindt alle commentaren en wat er mee gebeurd is op www.consult-leefmilieu.be.

Document