Het werk van het Intergouvernementeel Onderhandelingscomité inzake Plasticvervuiling (INC)​ in de strijd tegen plasticvervuiling, werd afgelopen zondag 19/11 in Kenia afgerond. Het doel van deze onderhandelingen? Een eerste ontwerptekst voorbereiden die zou kunnen leiden tot een nieuw internationaal verdrag. België stelde zich, als toekomstige coördinator van het Europese standpunt, erg actief op tijdens deze eerste sessie. Op 1 januari 2024 zal ons land het Europese voorzitterschap op zich nemen.

De derde onderhandelingsronde in Nairobi 

Plasticvervuiling dwingt de internationale gemeenschap om zo snel mogelijk oplossingen te zoeken. In maart 2022 gaf de Milieuvergadering van de Verenigde Naties (UNEA) een Intergouvernementeel Onderhandelingscomité het mandaat om een juridisch bindende internationale overeenkomst te ontwikkelen over plasticvervuiling, ook in het mariene milieu.

Het INC begon zijn werkzaamheden in de tweede helft van 2022. In principe zouden de onderhandelingen eind 2024, na vijf onderhandelingsronden, afgerond moeten zijn.  De derde sessie (INC-3) werd zondag 17 november afgesloten in Nairobi.   

De bijeenkomst in Nairobi vormde een cruciale stap voor de implementatie van een internationaal verdrag dat de volledige levenscyclus van kunststoffen omvat. Het was ook een gelegenheid om te debatteren over een eerste originele versie van de tekst. Dit eerste ontwerp, het “nulontwerp”, stelt verschillende manieren voor om plasticvervuiling tegen te gaan en diende als basis voor de onderhandelingen tussen de 161 aanwezige delegaties. 

                                                                                   
Onderhandelingszaal bij INC-3 ©IISD

 

België is voorstander van een mondiale koers op het vlak van plasticproductie

Sinds 2022 zijn België en de Europese Unie lid van de High Ambition Coalition (HAC), een groep van 63 landen die zich inzet voor een wereldwijde politieke visie om tegen 2040 een einde te maken aan de plasticvervuiling.   

                                                                                    
Belgische delegatie bij INC-3 
 

In Nairobi kreeg de HAC-coalitie te maken met weerstand van een aantal landen over de reikwijdte van het toekomstige verdrag. De coalitie pleit voor een brede aanpak waarbij de volledige levenscyclus van plastic in beschouwing wordt genomen. Een aantal minder ambitieuze landen wil zich echter beperken tot de laatste fases van de plasticproductie (afvalbeheer en recyclage) waardoor plasticproductie wordt uitgesloten uit het toekomstige verdrag. Dit geldt met name voor Rusland, China en de Golfstaten, maar ook voor een aantal ontwikkelingslanden die van mening zijn dat kunststoffen van essentieel belang zijn voor hun economische ontwikkeling. 

Andere meningsverschillen hadden betrekking op de verschillende recyclagemethoden en op de toepassing van de toekomstige verdragsverplichtingen op de productie van 'biobased plastics’. Ons land heeft zich reeds uitgesproken voor het opleggen van een algemene beperking van de plasticproductie, ook voor wat 'bioplastics’ betreft.  

Meer in het algemeen spitste het debat zich toe op de financieringskwesite en de vraag of de toekomstige verdragsverplichtingen bindend of vrijwillig moeten zijn. 
 

Wat was het resultaat van deze derde onderhandelingsronde?  

Tijdens de onderhandelingen bespraken de delegaties het door de voorzitter ingediende nulontwerp. De werkzaamheden concentreerden zich op het opstellen van een nieuwe geconsolideerde en gevalideerde tekst, die de talrijke voorstellen van de staten zou moeten omvatten. Verschillende van deze nieuwe elementen konden echter niet worden opgenomen vanwege de uiteenlopende ambities. INC-3 slaagde er dus niet in haar hoofddoel te bereiken, namelijk het verlenen van een mandaat aan de voorzitter om een ontwerpverdrag op te stellen. Het voorstel om extra onderhandelingssessies te houden voor de volgende ronde in Canada werd ook niet aanvaard. 
 

Volgende stappen   

In april 2024 zullen de INC4-onderhandelingen plaatsvinden in Ottawa (Canada), onder het Belgische voorzitterschap van de Raad van de EU. De onderhandelingen zouden afgerond moeten worden in 2024 in Zuid-Korea.  

De onderhandelingen in Nairobi kwamen op een cruciaal moment voor onze experts. De conferentie vormde de ideale gelegenheid voor hen om de verschillende elementen van het debat te identificeren en vertrouwd te raken met hun taken tijdens INC-4. Tijdens die conferentie zullen België en de EU-lidstaten hun invloed moeten aanwenden om tot beslissingen te komen die bepalend zijn voor de goedkeuring van het toekomstige verdrag. 

                                                                                 
Europese delegatie bij INC-3 ©IISD
 
 

Waarom een verdrag tegen plasticvervuiling?    

Sinds hun intrede in de jaren vijftig, is de wereldwijde productie van plastic exponentieel gegroeid: van iets meer dan 2 miljoen ton per jaar in 1950 tot meer dan 400 miljoen ton vandaag. Toch wordt momenteel wereldwijd slechts 9% van het afval dat ze produceren gerecycleerd. Als er niets wordt gedaan, zal deze productie tegen 2060 verdrievoudigd zijn.    

Bovendien zouden kunststoffen verantwoordelijk zijn voor meer dan 3% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. 

Het beheersen van de productie en het beheer van afval is daarom cruciaal voor ons milieu en onze gezondheid.

Voor meer informatie over eerdere onderhandelingen: