SYSTEMATIZED NOMENCLATURE OF MEDICINE CLINICAL TERMS® (SNOMED CT®)

SNOMED CT® is een internationaal terminologiestelsel en bevat een medisch gevalideerde, semantisch rijke en gecontroleerde lijst van klinische termen met hun synoniemen. Deze terminologie wordt in de directe patiëntenzorg gebruikt voor het vastleggen van onder meer psychische en fysieke klachten, symptomen, omstandigheden, ziekteprocessen, interventies, diagnosen, resultaten en besluitvorming. SNOMED CT® voorziet hierdoor in een gemeenschappelijke taal voor gezondheidswerkers en onderzoekers zowel nationaal als internationaal. Momenteel wordt het systeem in meer dan 50 landen toegepast en maakt het een consistente, verwerkbare weergave van klinische gegevens in elektronische patiëntendossiers mogelijk.

Inhoud en structuur van SNOMED CT®

SNOMED CT® bevat meer dan 350 000 klinische concepten, onderverdeeld in 19 hiërarchische groepen (o.a. geneesmiddelen, medische bevinding,…). Ieder concept vertegenwoordigt een eenduidige klinische betekenis waarnaar met een unieke, numerieke computercode verwezen wordt, het SNOMED concept-ID.

Naast een numerieke code, krijgt elk concept tevens een voor mensen leesbare beschrijving toegewezen. Twee soorten beschrijvingen worden gebruikt om een concept te identificeren, met name een volledig gespecificeerde benaming of een Fully Specified Name (FSN) en een synoniem. Een FSN wordt niet getoond in het patiëntendossier, maar geeft een unieke betekenis aan elk klinisch concept. Dit is belangrijk wanneer een veel gebruikt woord of uitdrukking naar verschillende concepten verwijst. Daarnaast heeft een concept ook 1 of meerdere synoniemen welke wel weergegeven worden in het patiëntendossier. Deze synoniemen zijn niet uniek en worden gekozen in functie van dialect, taal, of context. Het unieke concept-ID waaraan de synoniemen gelinkt zijn, maakt het mogelijk de eigenlijke betekenis te onderscheiden. Wanneer 1 concept meerdere synoniemen heeft, wordt 1 synoniem als voorkeursterm aangeduid.

Elk klinisch concept in SNOMED CT® is verbonden met andere klinische concepten, anders gezegd, ze hebben bepaalde relaties tot elkaar. Een relatie modelleert een verband tussen 2 concepten en wordt gebruikt om een betekenis van een concept zodoende te definiëren dat een computer deze kan verwerken. Er zijn 2 types relaties namelijk de ‘Is a’ relatie en de attribuutrelatie. Een ‘Is a’ relatie, vrij vertaald naar een ‘is een’ relatie, brengt een concept in verband met een meer algemeen concept. De attribuutrelaties geven aspecten van de betekenis van een concept weer. Voorbeelden van attribuutrelaties zijn onder meer locatie-relaties of oorzaak-relaties tussen de verschillende concepten.

Elk concept kan 1 of meerdere relaties hebben tot de andere klinische concepten in SNOMED CT®. Als gevolg hiervan is de hiërarchie in SNOMED CT® geen eenvoudige boomstructuur, maar heeft deze een structuur welke een polyhiërarchie genoemd wordt.

Toepassingen van SNOMED CT®

De beschikbaarheid van klinische gegevens neemt toe waardoor communicatie verbetert. De echte uitdaging bevindt zich echter in het vinden van de gewenste informatie in deze grote hoeveelheid beschikbare klinische data. Hierin speelt SNOMED CT® een sleutelrol. Door klinische data via SNOMED CT® eenduidig en uniek te coderen, kunnen deze gegevens op basis van hun betekenis snel en adequaat verzameld worden.

SNOMED CT® bevat een zeer uitgebreide variatie aan discipline, sector en taalgrenzen overschrijdende concepten. Klinische gegevens worden geregistreerd met behulp van consistente weergaven en zodanig vastgelegd dat alle zorgverleners uit de verschillende sectoren de concepten op dezelfde manier begrijpen en interpreteren zonder dat taalbarrières een hindernis vormen. De polyhiërarchische structuur laat toe om op een gedetailleerde en granulaire manier data te registreren en deze op een later tijdstip opnieuw te bekijken of te hergroeperen op een algemener niveau. Logische semantische relaties tussen de verschillende concepten zorgen er voor dat klinische informatie snel en stelselmatig teruggevonden kan worden voor allerhande doeleinden zoals klinisch gegevensbeheer, beslissingsondersteuning, epidemiologie, onderzoek, management, (terug)betalingsactiviteiten,… SNOMED CT® biedt tevens de mogelijkheid tot het maken van een koppeling tussen klinische concepten en klinische richtlijnen, protocollen, bestaande registraties en classificaties.

Door de invoering van deze eenduidige terminologie verbetert de kwaliteit van de informatiestroom en informatie-uitwisseling.  Het finale resultaat is een verbetering van de patiëntveiligheid, kwaliteit, effectiviteit en doelmatigheid van de zorg.

SNOMED CT® ontwikkeling en releases in België

SNOMED CT® is het resultaat van een internationale samenwerking. De standaard wordt beheerd door SNOMED International in Londen. België is een nationaal lid van SNOMED International. De Belgische vertegenwoordiger van het National Release Center (NRC) voor SNOMED International is de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu. Deze is als Belgische vertegenwoordiger en als terminologiecentrum het enige contactpunt  voor wat betreft licenties en ontwikkeling van SNOMED CT®.

Het terminologiecentrum is medeverantwoordelijk voor het definiëren en kenbaar maken van een nationale release van deze klinische terminologie. De nationale release van België zal een extensie bevatten van de concepten uit SNOMED CT®, in het Nederlands en in het Frans, met een referentie set voor het aanduiden van een voorkeurterm. Naargelang de nood zullen specifieke subsets aangeleverd worden. Daarnaast worden de bestaande codificatiesystemen die in België gebruikt worden progressief gekoppeld of ‘gemapped’ naar SNOMED CT®. Door SNOMED CT® als referentieterminologie te gebruiken, kan er reeds gebruik gemaakt worden van mappings op internationaal niveau waaronder deze naar ICD-9-CM, ICD-10 en ICD-10-CM.

In België is een licentie voor het gratis ter beschikking stellen van SNOMED CT® mogelijk sinds september 2013. De oprichting van SNOMED International en het Belgische lidmaatschap van deze organisatie, betekent dat ontwikkelaars, leveranciers, kopers en uitvoerders van e-health software in België de garantie hebben op een vrije en blijvende toegang tot SNOMED CT®.  De toegang tot dit door copyright beschermd materiaal is evenwel beperkt tot diegene die een licentieovereenkomst hebben. 

Het terminologiecentrum raadt aan dat leveranciers van gezondheidszorgsoftware, onderzoekers, agentschappen van de overheid en gezondheidszorgorganisaties deze licentie aanvragen om zich vertrouwd te maken met de inhoud en het standaard distributie formaat van SNOMED CT®. Via een e-learning module is er de mogelijkheid tot het gratis volgen van een introductie opleiding over SNOMED CT®.  Het bezitten van een licentie geeft eveneens de mogelijkheid om  voorstellen tot wijziging in te dienen.

Bezoek onze sectie licentie indien u zich wenst te registreren voor het verkrijgen van een vrije licentie
 

Referenties

​> SNOMED CT Startersgids (Nederlandstalige versie) (juli 2014)