Onze huidige productie- en consumptiepatronen vormen een van de grootste oorzaken van de excessieve uitputting van de natuurlijke hulpbronnen, van de achteruitgang van ons leefmilieu en van de klimaatverandering.
Het is dus noodzakelijk dat we onze leefstijl grondig veranderen. In die context is de betrokkenheid van elke actor – bedrijven, consumenten en overheden – van doorslaggevend belang.

Producten hebben gedurende hun volledige levenscyclus (van de winning van de grondstoffen over de productie, het transport en het gebruik tot het levenseinde) een impact op het leefmilieu (bv.: verlies van biodiversiteit, luchtvervuiling, watervervuiling enz.). Daarbij komt nog dat onze samenleving gekenmerkt wordt door een steeds intenser verbruik van materiële goederen terwijl die een steeds kortere levensduur hebben.

We moeten onze productie- en consumptiepatronen dus opnieuw uitdenken om ze duurzamer te maken.

Dat overleg wordt op alle beleidsniveaus gevoerd door:
- de internationale organisaties
- de Europese Unie
- de federale overheid.

De internationale organisaties

Op internationaal niveau werd in 2012 tijdens de internationale Conferentie van de VN « Rio +20 » een tienjarig actiekader (10 Years Framework Program) voor duurzame consumptie en productie goedgekeurd.  

De Europese Unie

De Europese Unie keurde in 2008 een Actieplan inzake duurzame consumptie en productie en een duurzaam industriebeleid goed. In dat plan wordt de nadruk gelegd op de noodzaak van een krachtig productbeleid, op de ondersteuning van eco-innovatie zodat de Europese bedrijven zich aanpassen aan de toekomstige markten, en op de ondersteuning van het concurrentievermogen van de eco-industrieën.

De hefbomen voor acties van de federale overheid

Het federale milieubeleid beschikt over belangrijke hefbomen via zijn exclusieve bevoegdheid met betrekking tot het op de markt brengen van producten en diensten.

De grote lijnen van dat beleid hebben tot doel:
1. een minimaal niveau van milieukwaliteit te garanderen voor producten en diensten
2. te werken aan de berekening van de milieueffecten van producten
3. de consument te helpen bij de keuze van milieuvriendelijke producten
4. samen te werken met de distributie
5. duurzame overheidsopdrachten te lanceren.

Teneinde dat beleid ten uitvoer te brengen, komt het Directoraat-generaal Leefmilieu geregeld bijeen met de bedrijven, consumentenverenigingen, milieu-NGO’s en vakbonden.

1. Garanderen van een minimaal niveau van milieukwaliteit voor alle producten en diensten die op de markt gebracht worden, via de vastlegging van normen.

Het DG Leefmilieu wil de markt geleidelijk aan opschroeven en alle consumenten beschermen. De producten die zowel met de gezondheid van de mens als met het milieu rekening houden, moeten de norm worden en mogen niet meer voorbehouden zijn voor goed geïnformeerde consumenten.

De normen voor de productcategorieën die het meest impact hebben op milieu en gezondheid, zijn prioritair. Ze hebben betrekking op drie thema’s: huisvesting, transport en voeding.

De bepaling van die normen wordt geregeld in zowel Europese als nationale wetgevingen.

2. Werken aan de berekening van de milieueffecten van producten

Al meerdere jaren is het DG Leefmilieu betrokken bij de ontwikkeling van methodes om de milieueffecten van producten, zowel op nationaal als op Europees niveau, te berekenen.

Als die milieueffecten becijferd en gekend zijn, zal elke actor van de keten (producenten, distributeurs, consumenten) een duidelijker beeld kunnen hebben van de verbeteringen die op zijn niveau kunnen worden aangebracht. Want als producenten keuzes maken met betrekking tot het design van het product, de grondstoffen en de productiewijze, hebben distributeurs een invloed op het transport, de productie onder eigen merk (producten verkocht met het merk van de distributeur) en de keuze van de soorten producten die in de rekken gezet worden. Tot slot beslist de consument om een product al dan niet te kopen.

3. De consument helpen bij de keuze van de meest milieuvriendelijke producten

De Europese milieukeur is het enige officiële milieulabel dat in België door de overheid ondersteund wordt. Dankzij dat label kan de consument makkelijk de producten herkennen die in overeenstemming zijn met een aantal vereisten op het vlak van milieu en gezondheid. Die criteria worden door de federale overheid autonoom gecontroleerd.

Ecolabel_logookbat2010
Het logo van de Europese milieukeur 
 
4. Samenwerken met de distributie

Distributeurs (groothandelaars, winkels en andere kleinhandelaars) zijn belangrijke actoren op de markt geworden. Via hen verloopt de keuze van de producten die aan de klanten worden aangeboden.

In 2011 werden twee akkoorden ondertekend met de sectoren met de bedoeling de diversiteit te verhogen en het aanbod aan producten die aan specifieke milieucriteria voldoen, uit te breiden. Het eerste van die twee akkoorden heeft betrekking op houtproducten; het tweede regelt de detergenten.

5. Duurzame overheidsopdrachten

Via haar aankoopbeleid kan de overheid een invloed uitoefenen op de markt en aanzetten tot veranderingen. Vanuit dat perspectief werden gidsen voor duurzame aankopen ontwikkeld teneinde de administraties te helpen bij hun keuze.
 

Document